P1 · Chủ đề ngữ pháp

Ngữ pháp tiếng Trung – Tổng hợp từ cơ bản đến nâng cao

Trang này tổng hợp các điểm ngữ pháp tiếng Trung theo 6 cấp độ HSK, từ cấu trúc câu đơn giản nhất (我学中文) đến các cấu trúc văn phong HSK 6. Mỗi điểm ngữ pháp đều có câu mẫu tiếng Trung kèm dịch tiếng Việt, giúp bạn đối chiếu trực tiếp hai ngôn ngữ và tránh lỗi thường gặp của người Việt học tiếng Trung.

Lộ trình người mới bắt đầu Kho từ vựng tiếng Trung

Ngữ pháp theo cấp độ HSK

Mỗi cấp độ HSK tương ứng một nhóm cấu trúc ngữ pháp. Bạn nên học theo thứ tự từ HSK 1 lên, không nhảy cóc để tránh hổng kiến thức.

HSK 1 – Cơ bản

~150 từ vựng

Câu trần thuật: S + V + O
我学中文。
Tôi học tiếng Trung.
Động từ 是 (là) / 有 (có) / 在 (ở)
他是学生。 / 我有一本书。 / 他在家。
Anh ấy là học sinh. / Tôi có một cuốn sách. / Anh ấy ở nhà.
Câu hỏi …吗? / …呢
你是中国人吗? / 我呢?
Bạn là người Trung Quốc à? / Còn tôi thì sao?
Từ chỉ định: 这 (đây) / 那 (kia)
这是什么? / 那是书。
Đây là cái gì? / Kia là sách.

Xem chi tiết HSK1

HSK 2 – Sơ cấp

~300 từ vựng

Mẫu câu 喜欢/想/要 + V
我想喝水。 / 他喜欢看书。
Tôi muốn uống nước. / Anh ấy thích đọc sách.
Trạng ngữ thời gian/địa điểm 在…
我在学校学中文。 / 他在家吃饭。
Tôi học tiếng Trung ở trường. / Anh ấy ăn cơm ở nhà.
Câu hỏi 有没有…
你有没有时间? / 你有没有哥哥?
Bạn có thời gian không? / Bạn có anh trai không?
Động từ能愿: 会 / 能 / 可以
我会说中文。 / 你能来吗? / 可以。
Tôi biết nói tiếng Trung. / Bạn có thể đến không? / Được.

Xem chi tiết HSK2

HSK 3 – Trung cấp thấp

~600 từ vựng

Từ nối 因为… 所以… / 虽然… 但是…
因为下雨，所以我没去。 / 虽然难，但是我学。
Vì trời mưa nên tôi không đi. / Tuy khó nhưng tôi vẫn học.
So sánh 比 / 没有…
他比我高。 / 今天没有昨天冷。
Anh ấy cao hơn tôi. / Hôm nay không lạnh bằng hôm qua.
Bị động 被
书被我借走了。 / 杯子被打破了。
Sách đã bị tôi mượn mất. / Cái ly bị vỡ rồi.
Kết quả bổ ngữ: 看+见 / 听+懂
我看见了。 / 我听懂了。
Tôi đã nhìn thấy. / Tôi đã nghe hiểu.

Xem chi tiết HSK3

HSK 4 – Trung cấp

~1.200 từ vựng

Bổ ngữ kết quả / hướng / khả năng
我做完了。 / 他走过去。 / 这个字写不出来。
Tôi đã làm xong. / Anh ấy đi qua. / Chữ này tôi không viết được.
Mẫu câu 把
我把书放在桌子上。 / 他把杯子打破了。
Tôi để sách lên bàn. / Anh ấy làm vỡ cái ly.
Cấu trúc 尽管… 还是… / 不但… 而且…
尽管下雨，他还是去。 / 他不但聪明，而且努力。
Dù mưa anh ấy vẫn đi. / Anh ấy không chỉ thông minh mà còn chăm chỉ.
Liên từ 即使… 也… / 无论… 都…
即使下雨，我也要去。 / 无论多难，都要试。
Cho dù mưa tôi cũng phải đi. / Dù khó đến đâu cũng phải thử.

Xem chi tiết HSK4

HSK 5 – Cao cấp thấp

~2.500 từ vựng

Cấu trúc(song song)越… 越…
越学越有趣。 / 越多越好。
Càng học càng thú vị. / Càng nhiều càng tốt.
Cấu trúc不但不… 反而…
他不但不生气，反而笑了。
Anh ấy không những không giận mà còn cười.
Bổ ngữ mức độ 得 + tính từ
他说得很好。 / 这个菜做得很好吃。
Anh ấy nói rất tốt. / Món này nấu rất ngon.
Từ chỉ nhấn mạnh: 甚至 / 连… 都…
甚至连老师都觉得难。
Ngay cả giáo viên cũng thấy khó.

Xem chi tiết HSK5

HSK 6 – Cao cấp

~5.000 từ vựng

Thể bị động phức tạp với 被 / 叫 / 让
这本书被翻译成了五种语言。
Cuốn sách này đã được dịch ra năm thứ tiếng.
Câu hỏi tu từ 难道… 吗
难道你不知道吗?
Chẳng lẽ bạn không biết sao?
Liên từ 即便… 也… / 与其… 不如…
与其等，不如自己动手。
Thà tự tay làm còn hơn là chờ đợi.
Thành ngữ và từ vựng trừu tượng
这件事关系到公司的前途。
Chuyện này liên quan đến tiền đồ của công ty.

Xem chi tiết HSK6

Lỗi ngữ pháp thường gặp ở người Việt

Đặt trạng ngữ sai vị trí
Sai: 我吃饭在家. Đúng: 我在家吃饭. — Trạng ngữ địa điểm đặt trước động từ, không đặt sau như tiếng Việt.
Quên không có/bỏ 被 trong câu bị động
Sai: 我的书借走了. Đúng: 我的书被我借走了. — Tiếng Việt dùng \"bị\" nhưng có thể lược bỏ; tiếng Trung bắt buộc dùng 被 / 叫 / 让.
Sai thì với 了 / 过
了 chỉ hành động hoàn thành, 过 chỉ kinh nghiệm. 我看了这本书 (tôi đã đọc xong) khác 我看过这本书 (tôi từng đọc cuốn này).

Luyện ngữ pháp cùng từ vựng

Học ngữ pháp tách rời từ vựng sẽ rất khó áp dụng. Mỗi cấu trúc nên đi kèm 5-10 từ vựng quen thuộc — đó là cách bạn thực sự ghi nhớ và dùng được.

HSK1 (~150 từ)HSK2 (~300 từ)HSK3 (~600 từ)HSK4 (~1.200 từ)HSK5 (~2.500 từ)HSK6 (~5.000 từ)

Câu hỏi thường gặp về ngữ pháp

Ngữ pháp tiếng Trung có khó không?

Ngữ pháp tiếng Trung tương đối đơn giản so với nhiều ngôn ngữ khác: không chia động từ theo ngôi, không chia thì (quá khứ / tương lai), không có giống giống đực. Điểm khó nhất là trật tự từ (S + thời gian + địa điểm + V + O) và các bổ ngữ (kết quả, mức độ, hướng). Nắm vững các cấu trúc cơ bản HSK 1-2 rồi mở rộng dần là cách học hiệu quả.

Nên học ngữ pháp tiếng Trung theo trình tự nào?

Đi theo cấp độ HSK: HSK 1 học câu trần thuật và câu hỏi cơ bản, HSK 2 thêm các động từ năng nguyện (会, 能, 可以), HSK 3 học từ nối và bị động 被, HSK 4 học câu 把 và bổ ngữ phức tạp, HSK 5-6 học các cấu trúc văn phong và thành ngữ. Mỗi cấu trúc nên đặt 5-10 câu ví dụ của riêng mình để thực sự nắm.

Trật tự câu tiếng Trung khác tiếng Việt như thế nào?

Về cơ bản cả hai đều là S-V-O, nhưng trạng ngữ thời gian và địa điểm trong tiếng Trung đặt trước động từ (我在家吃饭 — "tôi ở nhà ăn cơm"), trong khi tiếng Việt đặt sau ("tôi ăn cơm ở nhà"). Đây là điểm dễ mắc lỗi nhất cho người Việt học tiếng Trung, cần đặc biệt lưu ý trong tháng đầu tiên.

Học ngữ pháp tiếng Trung có cần thuộc lòng không?

Không nên học thuộc cấu trúc khô khan. Tốt hơn là học qua ví dụ cụ thể: mỗi cấu trúc nắm 2-3 câu mẫu tiếng Trung kèm dịch Việt, rồi tự đặt thêm 5 câu của riêng mình. Khi gặp tình huống giao tiếp thực tế, câu mẫu sẽ hiện ra tự nhiên thay vì bạn phải dịch ngược cấu trúc từ tiếng Việt.

← Tổng quan học tiếng Trung Kho từ vựng →Nên bắt đầu học từ đâu?